در سیستم های ایمنی و الکتریکی، انتخاب کابل مناسب برای کاربردهای خاص، به ویژه در محیط هایی با خطر حریق، از اهمیت بالایی برخوردار است. سه نوع کابل پرکاربرد در این حوزه شامل کابل افشان شیلد فایر، کابل ضد حریق و کابل اعلام حریق هستند که هر یک ویژگی ها و کاربردهای متفاوتی دارند. این مقاله با هدف ارائه اطلاعات جامع و دقیق، تفاوت های این کابل ها را از نظر ساختار، عملکرد، مقاومت در برابر حریق و کاربردها بررسی می کند. محتوای ارائه شده کاملاً اصیل بوده و بر اساس استانداردهای بین المللی مانند IEC 60331 و BS 6387 و همچنین شرایط بازار ایران تا سال ۱۴۰۴ تدوین شده است.

تعریف و ویژگی های کابل های افشان شیلد فایر ، ضد حریق و اعلام حریق 

کابل افشان شیلد فایر

کابل افشان شیلد فایر نوعی کابل الکتریکی با هادی های انعطاف پذیر (افشان) است که به لایه محافظ (شیلد) مجهز شده تا از تداخل الکترومغناطیسی (EMI) جلوگیری کند. این کابل با روکش مقاوم در برابر حریق و معمولاً مواد کم دود و بدون هالوژن (LSZH) طراحی شده است تا در شرایط آتش سوزی ایمن عمل کند.

• مشخصات فنی:
  • هادی: مسی قلع اندود یا آلومینیومی، با ساختار افشان برای انعطاف پذیری بالا.
  • عایق: سیلیکون یا XLPE با مقاومت حرارتی تا ۱۵۰ درجه سانتی گراد در حالت عادی و تا ۹۵۰ درجه در شرایط حریق (برای ۹۰ تا ۱۸۰ دقیقه).
  • شیلد: فویل آلومینیومی همراه با سیم تخلیه (درین وایر) یا شیلد بافته شده مسی برای محافظت در برابر نویز.
  • روکش: مواد LSZH، مقاوم در برابر شعله، کم دود و بدون انتشار گازهای سمی.
  • کاربردها: سیستم های اعلام حریق، کنترل صنعتی، و محیط های حساس به نویز مانند بیمارستان ها و کارخانجات.

کابل ضد حریق

کابل ضد حریق برای حفظ عملکرد مدارهای الکتریکی در شرایط حریق طراحی شده است. این کابل ها با لایه های عایق مقاوم مانند نوار میکا، قادر به تحمل دماهای بالا و حفظ جریان الکتریکی برای مدت مشخصی هستند.

• مشخصات فنی:
  • هادی: مسی یا آلومینیومی، افشان یا مفتولی (اغلب مفتولی برای نصب ثابت)
  • عایق: نوار میکا همراه با PVC یا XLPE، مقاوم تا ۷۵۰-۹۵۰ درجه سانتی گراد برای حداقل ۹۰ دقیقه.
  • شیلد: اختیاری، تنها در مدل های پیشرفته تر.
  • روکش: مواد LSZH یا سیلیکونی برای جلوگیری از گسترش شعله.
  • کاربردها: مدارهای اضطراری مانند آسانسورها، پمپ های آتش نشانی، سیستم های روشنایی اضطراری و تهویه.

کابل اعلام حریق

کابل اعلام حریق به طور خاص برای انتقال سیگنال های هشدار در سیستم های اعلام و اطفای حریق طراحی شده است. این کابل ها باید سیگنال ها را بدون اختلال منتقل کنند و در برابر نویزهای محیطی مقاوم باشند.

• مشخصات فنی:
  • هادی: مسی قلع اندود، معمولاً افشان با سطح مقطع ۱.۵ میلی متر مربع.
  • عایق: PVC یا سیلیکون با لایه میکا، مقاوم تا ۸۳۰ درجه سانتی گراد برای ۹۰ دقیقه.
  • شیلد: اجباری (فویل آلومینیومی یا شیلد بافته شده) برای جلوگیری از تداخل سیگنال.
  • روکش: LSZH، با استانداردهای ایمنی آتش نشانی.
  • کاربردها: اتصال دتکتورهای دود، آژیرها و پنل های کنترل در سیستم های اعلام حریق.

تفاوت های کلیدی کابل های افشان شیلد فایر ، ضد حریق و اعلام حریق 

برای انتخاب کابل مناسب، شناخت تفاوت های ساختاری و عملکردی این کابل ها ضروری است. در ادامه، جنبه های اصلی مقایسه می شوند:

۱. ساختار و مواد

• کابل افشان شیلد فایر: دارای هادی های افشان برای انعطاف پذیری بالا و شیلد محافظ برای کاهش نویز. عایق سیلیکونی و روکش LSZH آن را برای مسیرهای پیچیده و محیط های حساس مناسب می کند.
• کابل ضد حریق: با ساختار مقاوم (اغلب مفتولی) و عایق میکا، بر حفظ جریان الکتریکی تمرکز دارد. شیلد در این کابل ها اختیاری است و در صورت عدم وجود، در برابر نویز آسیب پذیرتر است.
• کابل اعلام حریق: مشابه کابل افشان شیلد فایر، اما با شیلد اجباری و طراحی برای سیگنال های کم ولتاژ (۲۴ ولت). این کابل ها برای انتقال سیگنال های دقیق در سیستم های اعلام حریق بهینه شده اند.

۲. مقاومت در برابر حریق

• کابل افشان شیلد فایر: مطابق استاندارد BS 6387، تا ۹۵۰ درجه سانتی گراد برای ۹۰ تا ۱۸۰ دقیقه مقاوم است و انتقال سیگنال را حفظ می کند.
• کابل ضد حریق: طبق استاندارد IEC 60331، تا ۷۵۰-۹۵۰ درجه سانتی گراد برای حداقل ۹۰ دقیقه کار می کند و برای انتقال جریان های بالاتر طراحی شده است.
• کابل اعلام حریق: تا ۸۳۰ درجه سانتی گراد برای ۹۰ دقیقه مقاوم است و با شیلد، سیگنال های هشدار را در شرایط حریق بدون اختلال منتقل می کند.

۳. محافظت در برابر تداخل الکترومغناطیسی

• کابل افشان شیلد فایر: با شیلد پیشرفته (فویل و بافته مسی)، بهترین عملکرد را در محیط های پرنویز مانند داکت های شلوغ ارائه می دهد.
• کابل ضد حریق: شیلد اختیاری است و بدون آن، در برابر نویز آسیب پذیر است، بنابراین برای سیگنال های حساس کمتر مناسب است.
• کابل اعلام حریق: شیلد اجباری (با پوشش ۱۰۰%) دارد و از اختلال در سیگنال های هشدار جلوگیری می کند.

۴. انعطاف پذیری و نصب

• کابل افشان شیلد فایر: به دلیل هادی های افشان، انعطاف پذیری بالایی دارد و برای نصب در مسیرهای پیچیده یا تجهیزات متحرک مناسب است.
• کابل ضد حریق: معمولاً سفت تر (مفتولی) و مناسب برای نصب های ثابت مانند دیوارها یا کانال ها.
• کابل اعلام حریق: اغلب افشان است، اما انعطاف پذیری آن کمتر از کابل افشان شیلد فایر است، زیرا برای سیگنال های سبک تر طراحی شده است.

۵. کاربردها و استانداردها

• کابل افشان شیلد فایر: در سیستم های اعلام حریق، کنترل صنعتی، و محیط های حساس مانند بیمارستان ها یا صنایع غذایی استفاده می شود. استانداردهای ISIRI 3569 و BS 6387 را رعایت می کند.
• کابل ضد حریق: در مدارهای اضطراری، سیستم های روشنایی، آسانسورها و تهویه کاربرد دارد و مطابق استاندارد IEC 60331 است.
• کابل اعلام حریق: مختص سیستم های اعلام حریق (دتکتورها و آژیرها) است و باید تأییدیه سازمان آتش نشانی ایران و استاندارد BS 5839 را داشته باشد.

۶. قیمت در بازار ایران (تا سال ۱۴۰۴)

• کابل افشان شیلد فایر : به دلیل شیلد و مواد پیشرفته گران تر است.
• کابل ضد حریق:  اقتصادی تر برای کاربردهای عمومی.
• کابل اعلام حریق:   با قیمتی متوسط به دلیل شیلد اجباری.

توجه: قیمت کابل تهران صدرا در نمایندگی آن یعنی شرکت ناردیس ویرا کمتر و با حداقل سود می باشد.

مزایا و معایب انواع کابل افشان شیلد فایر ، کابل ضد حریق و کابل اعلام حریق

کابل افشان شیلد فایر

• مزایا: انعطاف پذیری بالا، محافظت عالی در برابر نویز، مناسب برای حریق های طولانی مدت.
• معایب: قیمت بالاتر و وزن بیشتر به دلیل شیلد.

کابل ضد حریق

• مزایا: حفظ مدار در حریق، قیمت اقتصادی تر، مناسب برای نصب ثابت.
• معایب: انعطاف پذیری کمتر، حساس به نویز در صورت نبود شیلد.

کابل اعلام حریق

• مزایا: طراحی شده برای سیگنال های هشدار، شیلد اجباری، تولید دود کم.
• معایب: محدود به سیستم های اعلام حریق، نیاز به تأییدیه خاص.

نتیجه گیری در مورد مقایسه کابل افشان شیلد فایر، کابل ضد حریق و کابل اعلام حریق

کابل افشان شیلد فایر، کابل ضد حریق و کابل اعلام حریق هر یک برای کاربردهای خاصی طراحی شده اند. کابل افشان شیلد فایر با انعطاف پذیری و شیلد پیشرفته، برای محیط های پرنویز و مسیرهای پیچیده مناسب است و اغلب در سیستم های اعلام حریق پیشرفته استفاده می شود. کابل ضد حریق برای حفظ جریان الکتریکی در مدارهای اضطراری ایده آل است، اما ممکن است در برابر نویز آسیب پذیر باشد. کابل اعلام حریق برای انتقال سیگنال های هشدار در سیستم های آتش نشانی بهینه شده و شیلد اجباری آن، دقت سیگنال را تضمین می کند.

برای انتخاب مناسب، متخصصان شرکت مشاوره آتش نشانی ناردیس ویرا ابتدا نیاز پروژه (مانند نوع سیستم، محیط نصب و بودجه) را مشخص می کنند. در ایران، استفاده از برندهای معتبر مانند تهران صدرا عضو وندور لیست تجهیزات آتش نشانی و دارای تأییدیه های آتش نشانی توصیه می شود. برای سیستم های اعلام حریق، کابل اعلام حریق یا افشان شیلد فایر مناسب تر است، در حالی که برای مدارهای قدرت اضطراری، کابل ضد حریق کافی است. برای اطلاعات دقیق تر، مشاوره با مهندسان برق یا تأمین کنندگان شرکت ناردیس ویرا پیشنهاد می شود.