عرفی گلوب ولو (Globe Valve): ساختار، انواع و کاربردها
گلوب ولو (Globe Valve) یا شیر کروی یکی از انواع اصلی و پرکاربرد شیرآلات صنعتی در سیستمهای پایپینگ است که بهطور ویژه برای تنظیم، قطع یا راهاندازی جریان سیال طراحی شده است. دلیل نامگذاری این شیر، ساختار بدنه کرویشکل آن است که عملکرد خاصی در کنترل جریان دارد. استفاده از گلوب ولو بهویژه در سیستمهایی که دقت در کنترل جریان و جلوگیری از نشتی اهمیت دارد، بسیار رایج است.
مشخصات فنی گلوب ولو
دارای استانداردهای صنعتی معتبر مانند BS 1873، BS 1868 و ASME B16.34
شامل یک دیسک متحرک و یک نشیمنگاه (Seat Ring) ثابت داخل بدنه کروی
باز و بسته شدن شیر از طریق حرکت استم (Stem) بهصورت عمودی، با استفاده از هندویل یا اکچویتور در مدلهای خودکار
در مدلهای اتوماتیک، استم اغلب با طراحی نرمتر و دقیقتری ساخته میشود
انواع گلوب ولوها از نظر طراحی داخلی
1. گلوب ولو Z شکل (Z-type)
رایجترین نوع
استم و دیسک عمود بر مسیر جریان حرکت میکنند
افت فشار بالا در مسیر جریان
تعمیر و نگهداری آسان بهدلیل دسترسی مناسب به نشیمنگاه
2. گلوب ولو Y شکل (Y-type)
طراحی زاویهدار (45 درجه بین استم و نشیمنگاه)
افت فشار کمتر و جریان روانتر نسبت به مدل Z
مناسب برای خطوطی که نیاز به باز بودن مداوم شیر دارند
دوام بالا و نگهداری کم
3. گلوب ولو 90 درجهای (Angle Type)
مسیر جریان را ۹۰ درجه تغییر میدهد
جایگزین مناسب برای اتصالات زانویی
کاهش استفاده از جوشکاری و تجهیزات اضافی
مناسب برای جریانهای پالسی یا ناپیوسته
انواع گلوب ولو از نظر نوع اتصال بونت (Bonnet)
بونت رزوهای: طراحی ساده، معمولاً برای فشار پایین
بونت پیچدار: رایج و محبوب؛ نیاز به گسکت برای آببندی
بونت جوشی: مناسب برای سیستمهایی که نیاز به باز کردن ندارند
بونت فشاری (Pressure-Seal): مناسب فشارهای بالا؛ با افزایش فشار، آببندی بهبود مییابد
مزایا و معایب گلوب ولو
✅ مزایا:
عملکرد مناسب برای قطع، وصل و تنظیم جریان
دسترسی آسان به قطعات داخلی جهت تعمیر و نگهداری
واکنش سریع در کنترل جریان
قابل استفاده بهعنوان شیر یکطرفه در برخی موارد
❌ معایب:
وزن بالا در مقایسه با سایر ولوها با کلاس فشار مشابه
ایجاد افت فشار قابل توجه
تولید صدای زیاد در سایزهای بزرگ
آسیبپذیری در فشارهای بالا به تریم داخلی (مخصوصاً در شرایط نوسانی)
کاربردهای صنعتی گلوب ولو
بهدلیل دقت بالا و ساختار مقاوم، گلوب ولوها در صنایعی استفاده میشوند که کنترل دقیق و ایمنی بالا اولویت دارد، از جمله:
صنعت نفت، گاز و پتروشیمی
سیستمهای بخار، بویلرها، توربینها
صنایع شیمیایی، غذایی و دارویی
شبکههای آبرسانی و فاضلاب
نیروگاهها و تأسیسات تولید برق
خطوط تخلیه بخار و درگاههای فشار بالا
تفاوت گلوب ولو و گیت ولو
گلوب ولو: برای تنظیم و کنترل جریان طراحی شده؛ قابلیت کاهش یا افزایش جریان بهصورت تدریجی دارد.
گیت ولو: تنها برای قطع یا وصل کامل جریان مناسب است و نمیتواند جریان را تنظیم کند.
به همین دلیل، در شرایطی که تنظیم جریان اهمیت دارد، گلوب ولو برتری فنی قابل توجهی نسبت به گیت ولو دارد.
